Surnames
in the NetherlandsSurnames
in the NetherlandsAlthough some families, particularly the nobility, adopted surnames as early as the 16th century, a surname was not common in the Northern Netherlands until civil registry of a surname commenced August 18, 1811 by Napoleons decree when the Netherlands was part of the French Empire. This system was adopted in the Southern Netherlands in 1796.
Napoleon' Decreet in Nederlands
Aanvullende informatie in Nederlands
Decree of Napoleon (An askSam document) (Nederlands)
"In the Palace of St.Cloud, August the 18th 1811"
Napoleon, Emperor of the French, King of Italy, Protector of the
Rhine-alliance, Negotiator of the Swiss Alliance.
On the report of our Supreme-Judge Minister of Justice;
Respecting our Decree of July 20th 1808;
Consulting our Statescouncil;
We made the following decree:
Art 1. Our subjects in the departments
of the former Holland, Mouths of the Rhine, Mouths of
the Scheldt, the county of Breda, which did not have a regular family
or first name, must during the
year of the announcement of our current decree adopt one and register
this name at the register of
the civil town, where they are living.
Art 2. Names of cities will not be allowed
as familynames. First names are accepted like the
which are allowed by law of the II germinal in the II th year.
Art 3. The mayors which register the inhabitants
of their towns, will check and give notice to the
government that the previous articles were respected. They are also
bound to inform the government
about civilians who have changed their name without conducting according
to the rules of the above
mentioned law of II Germinal IIth year.
Art 4. The subjects the departments of
the former Holland, mouths of the Rhine, mouths of the
Scheldt, the county of Breda, which already carry for a longer time
wellknown names and first
names which were originated in those towns are excluded from the rules
of the current decree.
Art 5. The subjects, of the previous
article, which want to keep their name and first names, are
bound to register themselves in the town where they live or in the
town where they are planning to
settle:this all within the time as mentioned in article 1.
Art 6. The familyname, which the father,
or, by indeposition of him, the grandfather on the fathers
side, will accept ,or which name will be granted, will be given to
all children, which will be bound, to
carry the same familyname in the certificates; therefore the father,
or, by indisposition the
grandfather, the children and grandchildren will mention in his registration
as well as the place of
living; and for our subjects who's father, or by his indeposition,
their grandfather is still alive, have
only to state that he is alive and give his place of living.
Art 7. Those, which by the current decree
not act according to the given formalities and time, and
those, which, in some public paper or private agreement, arbitrary
and not act following the rules of
the II germinal IIth year, have changed their names, will be punished
in accordance with the
applicable laws.
Art 8. Our supreme judge-minister of justice and our minister of internal
affairs are, for their
respective duties in charge with the execution of the current Decree,which
will be placed in the
bulletin of laws.
(signed.) NAPOLEON
Representing the Emperor,
the Minister Secretary of State,
(signed .) Count DARU."
In a letter to all the local civil servants in his district , the sub-prefect
of the county of Sneek informs
them of the above Decree and orders them to execute it. He writes to
them to use a standard form
and adds to it:
"The form, with the requested change, should also be used for guardians
over underaged children,
which have neither father nor grandfather and other cases which might
occur."
(Source: Register of familynames Mairie Jorwerd, inv.nr. 83)
Dit is een document in askSam dat met askSam's Web Publisher op het net te lezen is.
Decreet van Napoleon (Een askSam document)(english)
"In het Paleis van St. Cloud, den 18 Augustus 1811.
Napoleon, Keizer der Franschen, Koning van Italiën, Beschermer
van het Rhijnverbond,
Bemiddelaar van het Zwitsersch Bondgenootschap.
Op het rapport van onzen Groot-Regter Minister van Justitie;
Gezien ons Decreet van den 20 July 1808;
Onzen Staatsraad gehoord;
Hebben wij gedecreteerd en decreteeren het geen volgt:
Art 1. De genen onzer onderdanen in de
departementen van het voormalig Holland, der Monden
van den Rhijn, der Monden van de Schelde en van het arrondissement
Breda, welke tot dus verre
genen vasten familienaam of voornamen hebben gehadt, zullen gehouden
zijn, zodanigen, in den loop
van het jaar der bekendmaking van ons tegenwoordig decreet, aan te
nemen, en de opgave daarvan
te doen aan den ambtenaar van den civielen staat der gemeente, alwaar
zij woonachtig zijn.
Art 2. De namen van steden zullen niet
toegelaten worden als familie-namen. Als voornamen
mogen worden aangenomen dezulke, die bij wet van den II germinal IIde
jaar zijn toegestaan.
Art 3. De maires, de opneming der inwoners
hunner gemeenten doende, zullen gehouden zijn, te
onderzoeken en ter kennis van het bestuur te brengen, of dezelve persoonlijk
de bij voorgaande
artikelen voorgeschreven voorwaarden hebben vervuld.
Zij zullen insgelijks gehouden zijn,
de genen der inwoners van hunne Gemeenten, die van naam
veranderd zijn, zonder zich te hebben gedragen naar de bepalingen van
de bovengemelde wet van II
Germinal IIde jaar, ter kennis van het bestuur te brengen.
Art 4. Van de bepalingen van ons tegenwoordig
decreet zullen uitgezonderd zijn dezulken onzer
onderdanen van de departementen van het voormalig Holland, der Monden
van den Rhijn, der
Monden van de Schelde en van het arrondissement Breda, die bekende
namen en voornamen
hebben, en welke zij bestendig hebben gevoerd, al ware het, dat die
namen en voornamen
voortkomstig zijn uit die der steden.
Art 5. De genen onzer onderdanen, in het
voorgaand artikel vermeld, die hunne namen en
voornamen willen behouden, zullen desniettemin gehouden zijn, dezelve
op te geven, te weten: die,
welke in bovengemelde departementen wonen, bij de mairie der gemeente,
alwaar zij woonachtig
zijn, en de andere, bij de zoodanige, alwaar zij voornemens zijn, hunne
woonstede te vestigen: alles
binnen den tijd, in art. 1 vermeld.
Art 6. De familienaam, dien de vader,
of, bij ontstentenis van dien, de grootvader van
vaderszijde, verklaard heeft, te willen aannemen, of welke hem toegekend
zal blijven, zal aan alle
kinderen worden gegeven, die gehouden zullen zijn, denzelven te voeren
en aan te nemen in de
akten; ten dien einde zal de vader, of, bij gebreke van dien, de grootvader,
de aanwezig zijnde
kinderen en kleinkinderen in zijne opgave vermelden, alsmede derzelver
woonplaats; en dezulke
onzer onderdanen, die hunnen vader, of bij ontstentenis van denzelven,
hunnen grootvader nog in
leven hebben, behoeven slechts te verklaren, dat hij nog in leven is,
benevens de plaats van zijn
verblijf.
Art 7. Zij, die de bij het tegenwoordig
decreet voorgeschreven formaliteiten, en binnen den daar
bij vermelden tijd, niet zullen vervuld hebben, en zij, die, in eenige
publieke akte of onderhandsche
verbintenis, willekeurig en zonder zich te hebben gedragen naar de
bepalingen der wet van den IIden
germinal IIde jaar, van naam veranderd zouden zijn, zullen overeenkomstig
de wetten gestraft
worden.
Art 8. Onze grootregter minister van justitie
en onze minister van binnenlandsche zaken zijn
belast, ieder voor zoo veel hem aangaat, met de uitvoering van het
tegenwoordig Decreet, dat in het
bulletin der wetten zal worden geplaatst.
(get.) NAPOLEON
Van wege den Keizer,
de Minister Secretaris van Staat,
(get.) De Graaf DARU."
In een schrijven aan alle plaatselijke bestuurders in zijn territoor,
stelt de Onder-Prefekt van het
arrondissment Sneek hen van bovenstaand decreet in kennis en draagt
hen op het uit te voeren.
Daarbij schrijft hij hen het gebruik van een standaardformulier voor.
Ten slotte voegt hij daaraan toe:
"Welke formule, met de vereischte verandering, gelijk moet zijn voor
voogden van minderjarige
kinderen, die geen vader noch grootvader hebben en voor andere gevallen
die 'er zich te dezen
zullen opdoen."
(Bron: Register van familienamen Mairie Jorwerd, inv.nr. 83)
Dit is een document in askSam dat met askSam's Web Publisher op het net te lezen is.
Voornaamsnamen. (Patroniemen.)
Dit zijn namen die zijn afgeleid van voornamen.
Men noemde zich naar zijn vader.
Corneli(s)(z)(en) zoon van Cornelis, Dirk(s)z(en) zoon van Dirk, Paulissen zoon van Paulus, Klaassen zoon van Klaas, Hendriks(s)z)(en) zoon van Hendrik, Adriaans(s)z)(en) zoon van Adriaan, Jans(s)z)(en) zoon van Jan, Pieters(s)z)(en) zoon van Pieter, Geurt(s)z)(en) zoon van Geurt, Willem(s)z)(en) zoon van Willem, Evert(s)z)(en) zoon van Evert, Herman(s)z)(en) zoon van Herman. enz.
Dit zijn de zogeheten Patroniemen.
Op het moment dat er nog geen verplichting was tot het aannemen (voor 1811) van een vaste achternaam was deze wijze van naamgeving veel in gebruik.
Ontstaan van de vaste achternamen.
De officiële vastlegging van achternamen,die inhield dat het hebben van een achternaam verplicht gesteld werd, kwam ten uitvoer met de invoering van de burgerlijke stand.
In Zuid Nederland begon men daar eerder mee dan in het Noorden van het land.
In België, Zeeuws-Vlaanderen en een deel van Limburg werd de burgerlijke stand tussen 1790 en 1800 ingevoerd.
In het Noorden van Nederland was dat in 1811.
Dit hield in dat een ieder binnen een jaar een vaste achternaam diende aan te nemen.
Daarvoor moest men naar het gemeentehuis alwaar een verklaring werd opgenomen.
Onder de mensen die in 1811 naar het gemeentehuis togen waren er een groot aantal bij die het aannemen van een achternaam niet al te serieus namen en een rare achternaam kozen.
Men geloofde dat het dragen van een vaste achternaam wel weer afgeschaft zou worden als er een eind zou komen aan de Franse overheersing.
Vanuit de wachtkamer op het gemeentehuis steeg regelmatig een daverende lach op als iemand het weer eens te bont gemaakt had.
Namen als Sam Augurkjesman, Piet Schijthuis, Kees Platvoet, Jan Armoedzaaier,
en Herman Kaaskop, Naaktgeboren, werden opgegeven.Niets was te gek.
Gelukkig werden veel van deze namen door de dienstdoende klerken geweigerd.
Omdat een jaar na 11 augustus 1811 nog lang niet iedereen gehoor had gegeven aan de oproep tot het registreren van een vaste achternaam volgde op 17 mei 1813 een nieuw decreet,met als uiterste termijn 1 januari 1814
Ook aan dit decreet werd niet massaal gehoor gegeven, in 1815 werd Napoleon verslagen bij Austerlitz.
Het Franse bestuur over de Nederlanden was teneinde,de staat der Nederlanden dient zich aan.
Een derde oproep volgt pas in 8 november 1825 met een afloop termijn van 6 maanden waarbij een boete in het vooruitzicht werd gesteld voor een ieder die aan deze oproep geen gehoor had gegeven.
Dit hielp, in 1826 had vrijwel iedereen een achternaam zodat begin 1826 op de vraag,is u Van? (Van is Frans voor achternaam.)nagenoeg niemand hoefde te antwoorden. " Ik ben zonder Van."
Zondervan, is een naam die nog in Nederland voorkomt.
Eigenschapnamen.
Als men ging verhuizen naar een ander gebied of streek of stad of plaats dan noemde men zich vaak naar het gebied of streek of stad of plaats waar men vandaan kwam,en zo kreeg men een vaste achternaam. Die voor 1811 nog niet verplicht was.
Herkomstnamen bevatten de naam van een specifieke aanwijsbare plaats, rivier, beek of locatie.
Zo is de naam Vermeij dus een herkomstnaam, die aan geeft dat de aangever kennelijk op nogal wat afstand van een meierij woonde.
Van den Akker, Akkerman, Landman, De Boer.
Dergelijke namen werden veel gebruikt door personen die leefden van de landbouw en veeteelt.
Namen als van Dijk, iemand die op of aan een dijk woonde, Terpstra, iemand die woonde op een terp, Boomgaard of Boogaard of Bogert iemand die in of in de nabijheid van een boomgaard leefde of van de Berg of van de Heuvel iemand die in de buurt van een berg of heuvel woonde of Vermeulen, iemand die in de nabijheid van een molen woonde en De Vries ( de Fries) iemand die uit Friesland kwam), van Aken, van Ingen, van Arnhem, van de Bilt, van Doorn, van Amerongen, van Urk, van Slooten, van Tiel, van Leersum, van Rotterdam, van Westbroek, van Soest, van Ede, van Montfoort, van Mourik, van Essen, van Vreeswijk.
komen nog veel voor, zo ook van Ginkel, hij die kwam van Gin(c)kel.
Relatienamen zijn namen waarin familiebanden, vriendschapsaanduidingen of maatschappelijke verhouding tot uitdrukking komen.
Geboers of Nabuur, betekent “buren”. Overman, Offermans, of Prins, verwezen naar het gildenwezen.
Hiervan zijn er zeer veel in Nederland.
De Vos, De Bie (de Bij), De Haan, De Leeuw, De Hond, De Kat, De Gier, Nagtegaal,De Mol,
Snoek, Gans,Valk.
Aangenomen door mensen die zich op een of andere wijze verbonden voelde met dieren.
Bloemennamen.
Blom, Bloem, Bloemen, Roos,
Hop.
Boerderijnamen.
Namen als:
Overhoff, Kortenhoff, Oosterhoff, Coldenhoff, Ottenhoff, Niehoff, Nederhoff, Boverhoff, Broekhoff,
zijn veelal uit Duitsland afkomstig en verwijzen naar een Hoff of te wel boerderij.
Spinhoven, Spithoven, Agthoven, Ettikhoven, Broekhoven, Kalkhoven, Beukhoven, Bokhoven, Niesthoven, Korenhof, Agterhof, Stokhof, Oldenhof, Noordhof, Westerhof, Hulshof, Berkhof, Appelhof, Velderhof, Teuthof. van de Kamp, Boerkamp, Hovenkamp, Hazekamp, Oskamp,Veldkamp, leeuwenkamp Hulskamp, Ebbenhorst, Spickhorst, Hilhorst, Branderhorst, Linthorst, Hogerhorst, Selhorst, Schothorst, Branderhorst. zijn de Nederlandse vormen van een hof of boerderij.
Beroepsnamen.
Dat veel achternamen afkomstig zijn van beroepen is makkelijk verklaarbaar.
Men leefde vroeger in kleine gehuchtjes,buurtschappen,en iemand die een bepaald beroep uitoefende nam al snel de naam van zijn beroep aan.
Goudsmit, Smit, Timmerman, Bakker, Bollebakker, Paardenkoper, Peerdeman, Houtkoper, Houtzager, Visser, Schipper, Brouwer, Groenteman, Molenaar, Mulder, Boumeester, Bouwman, Bouman, De Waard, Kastelein, Koetsier, Voerman, Dokter, De Jager, De Kok, Steehouder, Rademaker, Stuurman, Schoenmaker, Wagenmakers, Kuiper, Slotemaker, Slagter .
The bron voor deze informatie is: Van Ginkel informatieweb
If you have comments or suggestions,
E-mail
us 
Copyright © 1998/2009 The Craanen Family
